Keuzewijzer Dyslexie-ICT 2009         www.dyslexie-ict.nl
      Geavanceerde dyslexiesoftware Voorleessoftware Voorleesapparaten  
  Kurzweil 3000 Sprint Plus + Omnipage Sprint en Sprinto Claroread Spika Daisy speler ClassMate Reader k-Reader   + Mobile software voor GSM Reading Pen Keuze-wijzer dyslexie-ICT
Functies en ondersteuning
  Scan & Leerstat. Leer -      station
  Standalone (CD) ü ü ü ü ü   ü ü ü ü  
  USB-stick ü ü ü ü ü ü        
  Netwerk ü ü ü ü            
  Licenses-to-go (standalones vanuit netwerk) ü ü                
    Geschiktheid voor:
 
Zorgtype   Lichte dyslexie of andere lees-/spellingproblemen ++ ++ ++ ++ + ++ +++ ++ +++
  Ernstige lees-/spellingproblemen zonder dyslexie ++++ ++++ ++ +   ++ ++ ++ ++
  Ernstige dyslexie (incl. spellingproblemen) +++++ +++++ + +   ++ ++ ++ ++
  Complexe problematiek (+ faalangst, depressie, ADHD) +++++ +++++ + +   ++ ++ ++ ++
   
Onderwijs-type   Basisonderwijs ++++ ++++ +++  ++ + +++ +++ + +++
  Brugklas +++++ +++++ +++  +   ++ ++ + +++
  VMBO/BVE +++++ +++++ +++  +   +   + +++
  MBO/HBO +++++ ++++ ++  +       ++ +
  HAVO/VWO +++++ ++++ +++  +   +   ++ ++
  Wetenschappelijk onderwijs +++++ ++++ +++         +++ +
  Werksituatie ++++ ++++ ++ +       +++ +
 
Scannen en bestands-typen 1. Scannen, bronmateriaal en bestandsformaten belangrijk: +++
   Scannen                    
  scannen / tekstherkenning (OCR) ü   ü + Omnipage ü       ü ü
  altijd volledig behoud layout, tabellen, plaatjes en kleur ü                  
  betrouwbaarheidscontrole van OCR ü   ü + Omnipage            
  volledig geautomatiseerde scanfunctie (geïntegreerd) ü               ü  
  batchgewijs bestanden converteren (OCR)  ü                  
  OCR controle via helpfunctie ü   ü + Omnipage            
  zet scan niet eerst om naar Word (vervormt dus niet) ü ü ü + Omnipage           ü
   Bestandsformaten                    
  werkt ook in MS Word  ü ü ü ü ü          
  PDF naar Word conversie met behoud layout en kolommen                    
  opent PDF met behoud layout, tabellen, plaatjes en kleur ü ü ü ü            
  kan direct in het PDF document voorlezen ü   ü ü            
  leest PDF voor met meeleescursor ü ü ü ü            
  kan het PDF document bewerken ü   ü ü            
  opmaak en leesvolgorde aanpasbaar in PDF ü ü ü ü            
  woordvoorspeller te gebruiken in PDF ü ü ü ü            
  kan foto-PDF (=scan zonder OCR) documenten lezen ü               ü ü
  leest internet en e-mail voor ü ü ü ü ü ü     ü  
  leest txt, html en Daisy-xml (evt na omzetting) voor ü ü ü ü ü   (Stream) ü ü  
  leest Daisy audiobestanden (ingesproken)             ü ü ü  
  leest Daisy tekstbestanden (gemaakt met b.v. EasyConverter) ü ü         (Stream) ü ü  
    SCORE SCANNEN EN BESTANDSTYPEN 9 5 7 7 2 1 (zie noot 7)
 
Functioneel lezen 2. Technisch en begrijpend lezen          (zie noot 1,3) belangrijk: +++++
  ingesproken Daisy bestanden             ü ü ü  
  Nederlandse stem (tekst-naar-spraak) Claire + Laura Claire + Laura Claire + Laura Claire + Laura Claire Fluency   Claire Acapela Acapela
  kwaliteit van de stemmen ++++ ++++ ++++ ++++ ++++  +/- +++++ ++++ ++ +
  Engelse, Franse, Duitse, Spaanse, Ital stemmen (TNS) EFDSI EFDSI EFD E ED       E E
  meeleescursor (actief lezen) ü ü ü ü ü ü   ü ü ü
  leescursor dubbele kleurmarkering  voor woord en zin (houvast) ü ü                
  fonetische uitspraak, klanken   (voor 'hakken en plakken')     ü ü            
  voorlezen met alfabetische spelling ü ü ü ü           ü
  voorlezen in klankgroepen     ü ü            
  woord voor woord voorlezen ü ü ü ü ü         ü
  voorleessnelheid kan worden aangepast ü ü ü ü ü ü ü ü ü ü
  uitspraak kan worden gecorrigeerd ü ü ü ü ü   nvt nvt    
  verdelen in lettergrepen ü ü ü ü ü ü       ü
  woorden in vergroot venster / flitswoorden ü ü               ü
  spatiëring en vergroten woorden en/of zinnen ü ü ü ü ü          
  gemakkelijk navigeren in de tekst ü ü ü ü ü ü   ü    
  zoeksysteem met paginawijzer ü ü         ü ü    
  woordenboek(en) ü ü           ü ü  
  inzetbaarheid voor taalproblemen (3) ü ü ü ü       ü   ü
    SCORE FUNCTIONEEL LEZEN 8 8 7 7 5 3 2 5 4 5
 
Functioneel schrijven 3. Spellen en strategisch schrijven          (zie noot 1,2) belangrijk: +++++
  voorlezen tijdens typen ü ü ü ü ü ü     ü  
  spellingcontrole en foutencorrectie ü ü ü ü ü          
  beperkte woordvoorspeller Nederlands (fouten voorkomen) ü ü ü   ü          
  beperkte woordvoorspeller vreemde talen ü ü ü              
  uitgebreide woordvoorspeller Nederlands, Engels, Duits en Frans     ü              
  woorden toevoegen in de woordvoorspeller ü ü ü   ü          
  homofonenhulp (woorden die hetzelfde klinken) ü ü ü ü ü          
  synoniemenhulp ü ü                
  woordenboeken raadplegen ü ü           ü ü  
  tekstverwerker met opmaakmogelijkheden ü ü ü ü ü          
  werkboeken (PDF) invullen ü ü ü ü            
    SCORE FUNCTIONEEL SCHRIJVEN 9 9 8 5 5 1 (zie noot 7)
 
!! Goede hulpmiddelen bieden ondersteuning op het gebied van technisch en begrijpend lezen, spellen en strategisch schrijven, opzoeken in woordenboeken, moderne vreemde talen, structureren en het maken van toetsen en examens. Technische compensaties zijn er in de vorm van hardware (ReadingPen, Daisy speler) en software (computerprogramma’s), die het lezen vergemakkelijken en het schrijven ondersteunen. Gespecialiseerde software biedt ondersteuning bij alle genoemde deelproblemen waarmee een leerling met dyslexie worstelt. Bron: Masterplan Dyslexie Technische Maatjes
 
Keuzewijzer Dyslexie-ICT 2009 (vervolg)         www.dyslexie-ict.nl
      Geavanceerde dyslexiesoftware Voorleessoftware Voorleesapparaten Keuze-wijzer dyslexie-ICT
    Kurzweil 3000 Sprint Plus + Omnipage Sprint en Sprinto Claroread Spika Daisy speler ClassMate Reader k-Reader   + Mobile software voor GSM Reading Pen
  Functies en ondersteuning
    Scan & Leerstat. Leer -      station
  4. Leren en studeren: zelfstandigheid, volhouden studie en zelfvertrouwen          (zie noot 4,5) belangrijk: ++++
Studie-vaardig-heden   Tekstbegrip: om leerrendement te verhogen    
    Begrijpen en opzoeken                    
  NL woordenboek ü ü           ü ü ü
  beeldenwoordenboek ü ü                
  homofonenhulp ü ü ü ü            
  synoniemenhulp ü ü                
  internet voorlezen ü ü ü ü ü ü     ü  
  e-mail voorlezen ü ü ü ü ü ü     ü  
    Moderne vreemde talen                    
  Engels-NL en NL-Engels woordenboek ü ü               ü
  Frans-NL en NL-Frans woordenboek ü ü                
  Duits-NL en NL-Duits woordenboek ü ü                
  Spaans en Italiaans woordenboek Engels ü ü                
  wisselen van taal binnen een document instelbaar ü ü                
  Studievaardigheden leren toepassen                    
  toevoegen tekstballonnen (links) ü ü                
  toevoegen tekstnotities ('geeltjes') ü ü                
  toevoegen ingesproken notities / memo's ü ü           ü ü  
  toevoegen voetnoten ü ü                
  toevoegen bladwijzers ü ü         ü ü    
  markeren en samenvattingen maken ü ü ü ü           ü
  markeren en samenvoegen ü ü ü ü            
  tekst opslaan als .wav of .wma geluidsbestand  ü ü ü ü ü          
  tekst opslaan als mp3 geluidsbestand ü ü ü ü            
  gebruikerslog bekijken (docent) ü ü                
  Examens en toetsen                    
  originele tekst kan worden beveiligd tegen bewerken ü ü                
  leest PDF bestanden zonder te vervormen ü ü ü ü            
  tekst toevoegen aan PDF bestanden ü ü ü ü            
  woordenboeken kunnen worden uitgeschakeld ü ü nvt nvt nvt nvt nvt     ü
  toetsmodule (auditief en visueel) ü ü                
  formulieren beluisteren en bewerken ü ü ü ü            
    SCORE STUDIEVAARDIGHEDEN 10 10 4 4 1 1 (zie noot 7)
 
Praktische aspecten 5. Praktische aspecten (inzetbaarheid, techniek, service, training)          (zie noot 5,6) belangrijk: ++
  gratis demoversie op aanvraag (op CD) verkrijgbaar ü ü ü ü            
  uitgebreide handleiding ü ü ü ü ü   ü ü ü ü
  instructiefilmpjes in het programma ü ü                
  menubalken instlebaar naar persoonlijke behoefte ü ü ü ü ü          
  helpdesk beschikbaar ü ü ü ü ü ü ü ü ü ü
  upgrades ü ü ü ü ü       ü  
  garantie ü ü ü ü ü ü ü ü ü ü
  speciale toetsopties voor docent ü ü                
  training beschikbaar ü ü ü ü     ü ü ü ü
  minimum snelheid processor computer 1Ghz 1Ghz 300Mhz 300Mhz 650Mhz 256Mhz        
  RAM 512MB 512MB 64MB 64MB 512MB          
  minimum opslagcapaciteit harde schijf 200MB 200MB 64MB 64MB  110MB          
  geluidskaart en speakers of headset nodig ja ja ja ja ja ja        
  Windows 98 of NT     ja ja            
  Windows 2000,  XP, Vista ja ja ja ja ja ja        
  overal te gebruiken, zonder computer             ü ü ü ü
    SCORE PRAKTISCHE ASPECTEN 9 9 7 7 5 2 5 5 6 5
             
                           
  RAPPORTCIJFER 9 8 7 6 4 2 (zie noot 7)  
                           
(1) Uit onderzoek is gebleken dat programma's voor tekst naar spraak en spraakherkenning, behalve een ondersteunend ook een remediërend effect hebben. Ze leiden tot een betere beheersing van het lezen en schrijven. Bovendien komt het gebruik van technologische hulpmiddelen leerlingen tegemoet in hun basisbehoeften aan competentie en autonomie. Bron: Protocol VO.  
(2) Zwakke lezers hebben meestal ook spellingproblemen als gevolg van hun zwak ontwikkelde decodeervaardigheden. Spellingproblemen zijn vaak hardnekkig en moeilijker te compenseren dan leesproblemen. Bron: Protocol PO.  
(3) De ReadingPen is inzetbaar vanaf zorgniveau 1 omdat ook niet leeszwakke leerlingen baat kunnen hebben van de uitspraak- en verklaar- en vertaalmogelijkheden die de pen biedt. Spika en Daisyspeler worden niet gebruikt door niet-leeszwakke leerlingen. Bron: Masterplan dyslexie.  
(4) Voor de meeste dyslectische leerlingen is het immers van belang dat zij veel auditieve ondersteuning krijgen bij moderne vreemde talen. Laat ze ook ondersteunende technologie gebruiken, zoals tekst-naar-spraaksoftware met een woordenboekfunctie. Bron: Protocol VO.  
(5) Het vroegtijdig gebruik van compenserende hulpmiddelen bij het lezen, schrijven en spellen betekent een enorme stimulans in het leervermogen en zelfbeeld van jonge leerlingen. Uitstel veroorzaakt schoolmoeheid en demotivatie. Bron: Wegwijzer ‘ICT en Leerzorg’ Die-’s-Lekti-kus/Letop en Vlaams ministerie van Onderwijs.  
  
(6) Over gratis downloads: Stel de verwachtingen niet te hoog. Deze software is veel beperkter dan de verkochte producten (veel minder aanpasbaar). De kwaliteit van de stem is minderwaardig. Ze klinkt erg mechanisch (zoals een robot). Dit is natuurlijk een belangrijk nadeel bij het voorlezen van lange teksten. Deze doelgroep heeft immers behoefte aan een zeer duidelijke computerstem. Bron: Modem.  
(7) Bij de voorleesapparaten is het niet mogelijk een score op de probleemgebieden functioneel schrijven en studievaardigheden vast te stellen. De Daisy speler is ontwikkeld om ingesproken boeken te beluisteren en biedt alleen ondersteuning bij lezen. De ClassMate Reader is een Daisy speler met scherm, meeleescursor en tekst-naar-spraak software, die ook digitale tekstbestanden kan voorlezen en een Nederlands woordenboek bevat. Met k-Reader en ReadingPen kan van papier worden voorlezen.   
  Bij de samenstelling van deze keuzewijzer is er naar gestreefd het belang van de verschillende functies van de hulpmiddelen te wegen in een score. Bij die weging spelen met name ernst en type dyslexie een rol en de taken die voortvloeien uit het onderwijsniveau. De hoogst haalbare score is geijkt op 10.  
   
  Lexima dyslexieshop
Lex_i_ma
ICT voor beter lezen en leren!
 
  Kastanjelaan 6  
  3833 AN  Leusden  www.lexima.nl  
  033-432 44 52  info@lexima.nl  
   
    Deze keuzewijzer is met zorg samengesteld met de inbreng van orthopedagogen, dyslexie specialisten, logopedisten, remedial teachers, ICT-docenten, ouders en kinderen. Aan dit document kunnen geen rechten worden ontleend.